MİRASÇILIK BELGESİ ( VERASET İLAMI) NEDİR?

“Herkes mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bunlar ancak kamu yararı amacıyla kanunla  sınırlanabilir.” (Anayasa m.35)

Miras; bir kimsenin ölümü ile mirasçılarına geçen özel hukuk ilişkilerinin tümünü ifade eder.

Mirasçı ise mirasbırakanın terekesi üzerinde külli halef sıfatıyla hak sahibi olan kişidir. Mirasçı kanun gereği mirasçılık sıfatı kazanmışsa yasal mirasçı; mirasbırakanın iradesi ile mirasçı sıfatı kazanmışsa atanmış mirasçıdır.

Yasal mirasçıların, atanmış mirasçıların ve vasiyet alacaklılarının, bu sıfatlarını gösteren resmi belgeye “mirasçılık belgesi” ya da daha sık kullanılan ismiyle “veraset ilamı” denir. Veraset ilamı sayesinde mirasçıların mirasçılık sıfatları açıklık kazanmış olur ve böylece mirasbırakanın terekesi üzerinde hak iddia etmeleri kolaylaşır. Medeni Kanunumuzun  598. Maddesinin ilk fıkrasında da belirtildiği gibi mirasçılık belgesi (veraset ilamı) yasal mirasçının yapacağı başvuru üzerine sulh hukuk mahkemesince ya da noterlikçe verilir. Yani mirasçılık belgesi mirasın açıldığı sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden talep edilebilir. Mirasçının talebi üzerine mahkeme mirasbırakanın nüfus kayıtlarının bulunduğu nüfus idaresine yazı göndererek kayıtlarda mirasçı görünen yakınlarının adlarını ve yakınlık bilgilerini ister ve gelen bu bilgilere göre saptadığı mirasçıları miras payları ile birlikte gösteren bir ilamı talepte bulunana verir. İlamda bu bilgiler aleyhine dava açma hakkının saklı olduğu da çoğu kez belirtilir. Talep, mirasın açıldığı sulh hukuk mahkemesine çekişmesiz bir dava olarak yöneltilir. Yani bu sulh hukuk mahkemesine yapılacak olan bu başvuru dilekçesinde  davalı bulunmaz. . Noterlik kanununda yapılan değişiklik ve buna ilişkin çıkarılan yönetmelikle, mirasçılık belgeleri noterden de talep edilebilir. Noterden talep edildiğinde ise noter gerekli araştırmayı elektronik ortamda yapar, burada yeterli bilgiye ulaşmaz ise nüfus müdürlüğünden yazıyla ister Ancak; kayıtların yeterli olmaması veya mirasçılardan birinin yabancı olması halinde sulh hukuk mahkemelerinden talep edilmesi gerekir.

Mirasçılık belgesinin (veraset ilamının) ibrazı birçok merci tarafından istenebilir. Örneğin; mirasbırakanın terekesinde bulunan taşınmazların tapuda intikal işlemlerinin yapılabilmesi için tapuya başvuru sırasında mirasçılık belgesinin bulunması gerekir. Keza mirasbırakanın bir alacağının tahsili için icra dairesine ya da mahkemeye mirasçılık belgesi ile başvurulması gerekir. Yine aynı şekilde Sosyal Güvenlik Kurumları mirasbırakanın mirasçılarına mirasçılık belgesini ibraz ettikleri takdirde dul ve yetim maaşı bağlayabilirler. Mahkemece veya noter tarafından verilmiş mirasçılık belgesi; miras bırakanın hak ve alacaklarının mirasçıya intikal edebilmesi için gereklidir. Bu nedenle ilgili merciler bu işlemleri mirasçılık belgesini ibraz ettiğiniz takdirde gerçekleştirilir.

Medeni kanunun 598. Maddesinin ikinci fıkrasında ise atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olan kişinin mirasçılık belgesini talep etmesi üzerine diğer mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına bu talep bildirilir ve bu bildirimden itibaren bir ay içinde itiraz edilmediği takdirde, lehine tasarrufta bulunulan kimseye sulh hukuk mahkemesi tarafından atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir. 

Yine aynı kanun maddesinin üçüncü fıkrasında ise mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceği düzenlenmiştir. 

Mirasçılık belgesinde yalnızca mirasçılık belgesini talep eden mirasçı değil, tüm mirasçılar miras payları ve oranlarıyla gösterilir. Yani mirasçılık belgesini tüm mirasçıların birlikte talep etme zorunluluğu yoktur. Tek bir mirasçının talebiyle mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınabilir. Mirasçılık belgesini kişi kendisi talep edebileceği gibi bir avukat vasıtasıyla da bu talepte bulunabilir.

Av. Melike ŞEHİRLİ